Nakon što je u subotu pročitan na kragujevačkoj tribini za podršku Univerzitetu u Mitrovici, studenti u blokadi objavili su svoj Memorandum o Kosovu. Kosovo je neotuđivi dio Srbije – poručuju.
Memorandum, koji su studenti sada formalizovali kao svoj zvanični stav, donosi politički i vrijednosni okvir njihovog odnosa prema pitanju Kosova, kombinujući ustavne, istorijske i međunarodne elemente.
Kosovo kao „neotuđivi deo“ i „moralni imperativ“
U dokumentu se navodi da su „Kosovo i Metohija neotuđivi i sastavni deo Republike Srbije“, uz naglasak da to nije samo pravna kategorija, već i „istorijski i moralni imperativ koji ne podliježe pregovorima o suštini“.
Istovremeno, studenti ističu da očuvanje ustavnog poretka Srbije na prostoru Kosova vide kao „temelj opstanka države i zalog pravednog mira u regionu“.
Identitet, a ne samo teritorija
Memorandum dalje navodi da Kosovo i Metohija „nisu samo prostor“, već „ključna komponenta srpskog nacionalnog identiteta“.
U tekstu se Kosovo opisuje i kao prostor na kojem su utemeljene istorijske i kulturne vrijednosti, uz pozivanje na „duhovni horizont“ koji, kako navode, i danas oblikuje nacionalni identitet.
Ističe se i da „bez Kosova i Metohije kulturni i istorijski kod gubi svoje izvorište i smisao“.
Rješenje kroz međunarodne tokove
Za razliku od kategoričnog tona kada je riječ o statusu, studenti u Memorandumu navode da se pitanje Kosova ne može rješavati izolovano, već „isključivo unutar složenih tokova međunarodne zajednice“.
Dodaju i da Srbija treba „aktivno i konstruktivno da sarađuje sa svim relevantnim međunarodnim organizacijama“, prepoznajući ih kao „nezaobilazne partnere u pronalaženju adekvatnog i održivog rješenja u okviru Ustava“.
Kao cilj ističu model koji će, uz poštovanje međunarodnog prava, obezbjediti „mir, bezbjednost i punu zaštitu prava za narod koji živi na ovoj teritoriji“.
Poziv na ličnu i kolektivnu odgovornost
Memorandum sadrži i širu društvenu dimenziju, u kojoj se naglašava da se pitanje Kosova tiče „svakog građanina ove zemlje“.
Navodi se i da veza sa Kosovom „ne proizilazi isključivo iz svojstva držaoca pasoša Republike Srbije, već iz suštinskog svojstva činioca srpske istorije i kulture“, uz poruku da svaki pojedinac ima dužnost da doprinese očuvanju „duhovne i kulturne baštine“.
Od tribine do zvaničnog dokumenta
Dokument je, prema navodima studenata, juče prvi put predstavljen na tribini u Kragujevcu, posvećenoj značaju i opstanku Univerziteta u Prištini sa privremenim sjedištem u Kosovskoj Mitrovici.
Objavljivanjem, studenti u blokadi Memorandum su definisali kao svoj zvanični politički i društveni stav o pitanju Kosova.
Dodatno potvrdili u Utisku nedelje: Memorandum izglasan na nivou studenata Srbije
U utisku nedelje studenti su sinoć potvrdili dodatno da se radi o stavu studenata Srbije i da su ga izglasali. U svojim odgovorima pozivali su se na preambulu Ustava Srbije i založili za dosljedno poštovanje ustava.
Istovremei su naglasili da time nisu okrenuli leđa Evropskoj Uniji i naveli primjere saradnje, uz naglasak da se radi o „poštovanju ustava i granica“.
Nijedan od četiri prisutna studenta sa različitih univerziteta nisu potvrdili da su time „okrenuli leđa Evropskoj Uniji“.
„Studenti nisu spremni da ratuju, nije se nigde navelo da ćemo da ratujemo niti da ćemo Kosovo vratiti nekim takvim putem“, naglasio je jedan od studenata – Luka Đorđević sa Pravnog fakulteta.
„Pitanje Kosova i Metohije nije uopšte pitanje desno ili lijevo, niti je to ideološko pitanje. Mi smo jedna državotvorna opcija, zalažemo se za poštovanje Ustava i svaki akter na političkoj sceni koji se kandiduje na ovim izborima mora da se bori za očuvanje i poštovanje Ustava. Ono što mi je najtragičnije jeste što je naš narod najviše propatio na području Kosova i Metohije i da su za to najodgovorniji predstavnici Srpske liste, koji su produžena ruka ovog režima. Taj režim predstavlja se ovde nekim patriotskim vlastima, a zapravo su izdali svaki naš nacionalni interes i pokazali su da nemaju nikakvu ideologiju i spremni su da prodaju sve da bi ostali na vlasti.“
Memorandum prenosimo u cjelosti, u njegovom izvornom obliku:
Kosovo i Metohija predstavljaju neotuđivi i sastavni deo Republike Srbije, kako u pravnom, tako i u istorijskom i moralnom smislu. Njihov status ne može biti predmet pregovora o suštini, jer se zasniva na Ustavu Republike Srbije, međunarodnom pravu i istorijskom kontinuitetu državnosti.
Kosovo i Metohija nisu samo teritorijalno pitanje, već ključna komponenta nacionalnog identiteta srpskog naroda. Na tom prostoru utemeljene su istorijske, kulturne i duhovne vrijednosti koje čine osnovu nacionalnog bića. Bez Kosova i Metohije, kulturni i istorijski kod srpskog naroda gubi svoje izvorište i smisao.
Očuvanje ustavnog poretka Republike Srbije na prostoru Kosova i Metohije predstavlja temelj opstanka države i garant pravednog i održivog mira u regionu. Svako rješenje koje bi bilo u suprotnosti sa tim principima ne može se smatrati legitimnim niti trajnim.
Istovremeno, pitanje Kosova i Metohije ne može se rješavati izolovano od šireg međunarodnog konteksta. Republika Srbija treba aktivno i konstruktivno da učestvuje u međunarodnim procesima, sarađujući sa relevantnim organizacijama i partnerima, u cilju pronalaženja održivog rješenja u skladu sa Ustavom i međunarodnim pravom.
Takvo rješenje mora obezbjediti mir, bezbjednost i punu zaštitu prava za sve koji žive na prostoru Kosova i Metohije.
Pitanje Kosova i Metohije ne tiče se isključivo političkih institucija, već svakog građanina Republike Srbije. Veza sa ovim prostorom ne proizilazi samo iz formalnog državljanstva, već iz suštinskog odnosa prema istoriji, kulturi i identitetu.
Zbog toga je odgovornost za očuvanje Kosova i Metohije zajednička i podrazumeva aktivno učešće u zaštiti duhovne, kulturne i istorijske baštine.
